ከቦረና - አርሲ - ጉጂ አንዱን መርጠን ዛሬ ቦረናን እናያለን።

 

የቦረና ጎሳ ሴት ባህላዊ የቆዳ ልብስ ቀሚስ ለብሳ በሙዚቃ መሳሪያ የሚመስል አንባር እጃ ላይ አድርጋ 

የቦረና ሴቶች የራስ ስካርፍ ባለ ቀለም መሸፈኛ እና የሚያምር የአንገት ሀብል ያደርጋሉ።

 በጁባ ወንዝ ተፋሰስ እና በኮንሶ ምድር መካከል ግመል እና ላሞች እየጎተቱ ይታያሉ። 

 የሚኖሩት በሸክላ እና በጭቃ በተያያዙ ጎጆዎች ውስጥ ነው። ከብቶቻቸውን ለመመገብ በጣም አስፈላጊ የሆነው የቦረና ጨው ፣ ትናንሹ ሐይቅ ኤል ሶዳ አላቸው።

የኦሮሞ ሕዝብ በኢትዮጵያ ውስጥ ትልቁ ነው። በብዛት የተበታተኑ ቡድኖች አላቸው። በኬንያ፣ በሶማሊያ እና በግብፅ ይኖራሉ።  በግምት ወደ ደርዘን የሚጠጉ የጎሳ ስብስቦች  አላቸው። እነዚህ ህዝቦች ስለራሳቸው ሲናገሩ "ኦሮሞ" የሚለውን ቃል ብቻ ይመርጣሉ።  እነዚህ ሁሉ ቦረና - አርሲ - ጉጂ " በሚባል ቋንቋ የሚመሳሰል ነገር ግን የተለዬ ይናገራሉ።  በትውልድ ሥርዓታቸው ተመሳሳይነት ቢኖራቸውም በሃይማኖት፣ በአኗኗር ዘይቤ እና በፖለቲካ አደረጃጀት ይለያያሉ።  ቦረናዎችን ጨምሮ የተለያዩ ጎሳዎች አሉ።  ምናልባትም በአሥረኛው ክፍለ ዘመን ከሶማሊያ ከአፍሪካ ቀንድ ወደ ምዕራብ ተገፍተው ነበር።  ከአማራው እና ከትግሬው ጋር በመሆን የኢትዮጵያን ኢምፓየር መንግስት እና ወታደራዊ መደቦችን ተቆጣጠሩ።  በ1700 እና 1800 እነዚህ ህዝቦች በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ጎልቶ የወጡ ሃይሎች ሆኑ።  በአስራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን እስልምናን ተቀበሉ።

የቦረና ጎሳዎች የኦሮሞ ህዝብ ትልቁ ንኡስ ነገድ ቢሆንም ከሌሎች የኦሮሞ ተወላጆች በአኗኗራቸው እና በሃይማኖታቸው በእጅጉ ይለያሉ። በደቡብ ኢትዮጵያ ቦረና 873,000 ሰዎች ብቻ እንዳሉ ጥናቶች ያሳያሉ። ሌሎች አጥኝዎች ቢያንስ ከሰባት ሚሊዮን ያላነሱ ራሳቸውን ቦረና ብለው የሚጠሩ ሰዎች እንዳሉ ይገልጻሉ። በአብዛኛው ቦረናዎች ከፊል ዘላኖች በበረሃ የሚኖሩ አርብቶ አደሮች ናቸው።  በምስራቅ አፍሪካ እንዳሉት እንደሌሎች ዘላን ቡድኖች በድርቅ እና በረሃብ እንዲሁም በጎሳ ጦርነቶች በጣም ይሰቃያሉ። 

 “ቶኩማ” ብለው የሚጠሩት ቡድን አባል መሆንን ከፍ አድርገው ይመለከቱታል። ተግባቢ፣ እንግዳ ተቀባይ እና ቀላል በመሆናቸው ታዋቂ ናቸው። ውሃ የሚያገኙት ከወንዝ ነው፣ እና የህክምና አገልግሎት የላቸውም።

በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ቦረና ራሱን ችሎ  የጋብራ እና የሳኩዬ ቦረና ተብሎ ለሁለት ተከፈለ።  ቋንቋ እና ባህልም ይጋራሉ። ጋብራ እና ሳኩዬ በግመል ሀብት በጣም ይታወቃሉ። እርስበርሳቸው በጣም ይዋደዱ ነበር። ነገር ግን በግጦሽ መሬት እና በሀብት ፉክክር በሂደት ወደ ግጭቶች ገቡ።

አብዛኛው የቦረና ኦሮሞ ሙስሊም ነው;  ቢሆንም አሁንም ባህላዊ ሃይማኖታቸውን ይከተላሉ።  እነዚህ የጎሳ ሀይማኖተኞች ዋቃ የሚባል ታላቅ ፍጡር ያመልካሉ።  የዋቃ ድግስ በተለያዩ አጋጣሚዎች የሚዘጋጅ ሲሆን ለዋቃ ክብር ሲሉ የእንስሳት ከብቶችን ይሠዋሉ።   የቦረና ኦሮሞዎች እንደ ዛፍ፣ ምንጭ እና ድንጋይ ያሉ ነገሮች መንፈስ አላቸው ብለው ያምናሉ።  በተጨማሪም ጂን የተባሉ መናፍስት ሰዎችን ሊይዙ እንደሚችሉ ያምናሉ።  ጎልማሶች በረመዳን (የሙስሊሞች ቅዱስ ወር) ይጾማሉ፣ ሌሎች የሙስሊም በዓላትን ግን የሚያከብሩ ጥቂቶች ናቸው።

በኦሮሞ መንደሮች ውስጥ ብዙ ጊዜ መብራት የለም።  የሕክምና እንክብካቤ ደካማ ነው። የመድኃኒት አቅርቦት ውስን ነው። የውሃ አቅርቦታቸው ከወንዞችና ከምንጮች ነው።