Virgin Ethiopia Digital Media

ዳዊት ፀሐይ  በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ አብያተ ክርስቲያናት ዙሪያ የሚገኙት እነዚህ ትንንሽ ደኖች የተለያዩ የእፅዋትና የእንስሳት ዝርያዎች መገኛ ናቸው። በሌላ መልኩ በደን በተጨፈጨፈ የመሬት ገጽታ ውስጥ ለብዝሀ ሕይወት አስፈላጊ መጠጊያ ሆነው ያገለግላሉ።  የቤተክርስቲያኑ ደኖች ለአካባቢው ማህበረሰብ በጣም ጠቃሚ ናቸው።  በመጀመርያ ደረጃ ለመድኃኒትነት ሲሆን በተጨማሪም በሞቃታማው እና ደረቅ አየር ሁኔታ ውስጥ ጥላ እና ቅዝቃዜ በመስጠት ነው።  ይሁን እንጂ እነዚህ ደኖች እንደ ግብርና እና ግጦሽ ሳር ፍለጋ ባሉ የሰዎች ተግባራት ስጋት ውስጥ ናቸው።   እነዚህን ልዩ ስነ-ምህዳሮች ለመጠበቅ እና ሀብታቸውን በዘላቂነት ለመጠቀም የሚያስችል የጥበቃ ስራ በመካሄድ ላይ ነው።  በአጠቃላይ የኢትዮጵያ አብያተ ክርስቲያናት ደኖች የተፈጥሮ መኖሪያዎችን የመንከባከብ አስፈላጊነት እና ሃይማኖት በተፈጥሮ ጥበቃ ውስጥ የሚጫወተው ሚና የሚመሰክሩ ናቸው።

  ዳዊት ፀሐይ የአፄ ፋሲል ቤተ መንግስት በሰሜን ኢትዮጵያ በጎንደር ከተማ ይገኛል።  ፋሲል ግቢ በመባል የሚታወቅ ሲሆን የዩኔስኮ የዓለም ቅርስ ነው።  የቤተ መንግሥቱ ቅጥር ግቢ በ17ኛው ክፍለ ዘመን በአፄ ፋሲል እና በተተኪዎቹ ተገንብቶ እስከ 19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ድረስ የነገሥታት መኖሪያ ሆኖ አገልግሏል።  የቤተ መንግሥቱ ግቢ ዋና ቤተ መንግሥትን፣ የግብዣ አዳራሽን፣ ቤተ መጻሕፍትን፣ ቤተ ክርስቲያንን እና ሌሎች በርካታ ሕንፃዎችን  ያቀፈ ነው።  ሕንፃዎቹ ከድንጋይ የተሠሩ እና ውስብስብ በሆኑ ቅርጻ ቅርጾች እና ስዕሎች ያጌጡ ናቸው.  በዚህ ዘመን የነገሥታቱና የወታደሮቹ አኗኗር ዛሬ ከለመድነው ፈጽሞ የተለየ ነበር።  ነገሥታቱ በቅንጦት ይኖሩ ነበር፣ በሀብትና በብልጽግና ተከበው።    በሌላ በኩል ወታደሮቹ የበለጠ አስቸጋሪ የአኗኗር ዘይቤ ይመሩ ነበር።  መንግሥቱን ከወራሪ የመከላከል እና በመንግሥቱ ውስጥ ያለውን ሥርዓት የማስከበር ኃላፊነት ነበረባቸው። ጥብቅ ዲሲፕሊን እና ስልጠና ይሰጣቸው ነበር።  የአኗኗር ዘይቤያቸው የተለያየ ቢሆንም፣ ነገሥታቱም ሆኑ ወታደሮች የመንግሥቱን መረጋጋትና ብልጽግና ለማስጠበቅ ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል።  የአፄ ፋሲል ቤተ መንግስት ውጤታቸውና ትሩፋታቸው ማሳያ ነው።

  ዳዊት ፀሐይ ሌላው የአርሲ ኢትዮጵያ መስህብ የሆነው የኤል ሶድ እሳተ ገሞራ ሃይቅ ነው።  ሃይቁ በክልሉ ጉጂ ዞን የሚገኝ ሲሆን ለቱሪስቶችም ሆነ ለአካባቢው ነዋሪዎች ተወዳጅ መዳረሻ ነው። የሃይቁ ልዩ የሆነው የቱርኩይስ ቀለም እና በዙሪያው ያለው የእሳተ ገሞራ መልክዓ ምድር አስደናቂ ያደርገዋል።   ጎብኚዎች በጉድጓዱ ዙሪያ በእግር መጓዝ እና አስደናቂ እይታዎችን ማየት ወይም በራሱ ሃይቅ ላይ በጀልባ መጓዝ ይችላሉ። የኤል ሶድ የተሳተ ጎሞራ ሃይቅ ከተፈጥሮአዊ ውበቱ በተጨማሪ ለአካባቢው ማህበረሰቦች ባህላዊ ጠቀሜታ አለው።  የመፈወስ ባህሪያት እንዳለው ይታመናል። እናም በባህላዊ ሥነ ሥርዓቶች እና የአምልኮ ሥርዓቶች ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላል። በአጠቃላይ የኤል ሶድ እሳተ ገሞራ ሃይቅ አርሲ ኢትዮጵያን የሚጎበኝ ማንኛውም ሰው ሊያየው የሚገባ መዳረሻ ሲሆን ልዩ የሆነ የተፈጥሮ ውበት እና ባህላዊ ጠቀሜታ ያለው ነው።

  ዳዊት ፀሐይ በአርሲ ኢትዮጵያ ከታወቁት የግብርና ምርቶች መካከል በክልሉ ደጋማ አካባቢዎች የሚመረተው የውሽ ውሽ ሻይ ነው።  የሻይ እርሻው ሰፊ መሬትን የሚሸፍን ሲሆን በአካባቢው ላሉ በርካታ ሰዎች የስራ እድል የፈጠረ ነው።  የውሽ ውሽ ሻይ ልዩ በሆነው ጣዕሙ እና መዓዛው የሚታወቅ ሲሆን፥ ይህ ሻይ በክልሉ አየር ንብረት ላይ ተጽዕኖ ያሳደረ ነው።    ጎብኚዎች ውብ መልክዓ ምድሮችን ለማየት እና ስለ ሻይ አመራረት ሂደት የሚማሩበት ተወዳጅ የቱሪስት መስህብ ነው።  በአጠቃላይ የውሽ ውሽ ሻይ የአርሲ ኢትዮጵያ የግብርና ኢንደስትሪ እና የባህል ቅርስ ወሳኝ አካል ሲሆን አሁንም በክልሉ ኢኮኖሚና ቱሪዝም ዘርፍ ጉልህ ሚና እየተጫወተ ያለ ነው።

  በዳዊት ፀሐይ አርሲ በማዕከላዊ የኢትዮጵያ ክፍል በኦሮሚያ ክልል ውስጥ የሚገኝ ክልል ነው።  በዋናነት በአካባቢው በሚኖሩ በአርሲ ሰዎች ስም ተሰይሟል።  የአርሲ ዞን ወደ 17,000 ስኩዌር ኪሎ ሜትር የሚሸፍን ሲሆን ከ3 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ይኖራል።  ክልሉ በተለያዩ መልክዓ ምድሮች የሚታወቅ ሲሆን ይህም ደጋ፣ ቆላማ እና ደኖችን ያጠቃልላል።  በተጨማሪም የላንጋኖ ሀይቅ እና የዝዋይ ሀይቅን ጨምሮ የበርካታ ወንዞች እና ሀይቆች መኖሪያ ነው።  በአርሲ ያሉ አብዛኛው ሕዝብ ዋናው የገቢ ምንጭ ግብርና ነው።  ክልሉ ቡና፣ ሻይ፣ በቆሎ፣ ስንዴ እና ሌሎች ሰብሎችን በማምረት ይታወቃል።  የእንስሳት እርባታ የኢኮኖሚው አስፈላጊው አካል ነው። አርሲ ካሏት ባህላዊ ቅርሶቿ በተጨማሪ የበርካታ ታሪካዊ ቦታዎች ባለቤትም ናት።  ከእነዚህም መካከል በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የተጀመረው አዳዲ ማርያም ውቅር ቤተ ክርስቲያን እና የሶፍ ኦማር ዋሻ ( ከአፍሪካ ትልቁ የዋሻ ስርዓት አንዱ ነው። ) ግንባር ቀደም ተጠቃሽ ናቸው፠ በአጠቃላይ አርሲ ልዩ የሆነ ባህልና ታሪክ ያላት በመልክአ ምድርና በተፈጥሮ ሀብት በእጅጉ የበለጸገች  ክልል ናት። በአርሲ ባህል ሴቶች ትልቅ ሚና አላቸው።  ቤተሰብን የማስተዳደር፣ ልጆችን የማሳደግ እና በቤተሰቡ ገቢ ላይ በእርሻ ወይም በትንንሽ ንግዶች የበኩላቸውን አስተዋፅኦ የማድረግ ሃላፊነት አለባቸው።  ሴቶች በማህበረሰብ ውሳኔ አሰጣጥ ሂደቶች በተለይም ከማህበራዊ ደህንነት እና ልማት ጋር በተያያዙ ጉዳዮች ላይ ጉልህ ሚና ይጫወታሉ። በአለባበስ ረገድ የአርሲ ሴቶች በተለምዶ ሸማ የሚባል የባህል ልብስ ይለብሳሉ። ከጥጥ የተሰራ እና በቀለማት ያሸበረቀ ነው።...